مقدمه ناشر    5
سرآغاز    17
گفتار 1: آشنایی با اختلالهای یادگیری ویژه    21
پیشگفتار    21
مفهوم‌شناسی و تعریف‌های گوناگون از اختلال‌های یادگیری ویژه    26
تفاوت اختلال‌های یادگیری ویژه با مشکلات رایج یادگیری    35
ویژگی‌های افراد با نارسایی‌های یادگیری ویژه    37
1. ناهمخوانی توانایی-پیشرفت    37
2. مشکلات توجه    38
3. مشکلات ادراکی و پردازش اطلاعات    38
4. مشکلات زبان شفاهی    39
5. مشکلات خواندن    39
6. مشکلات حساب    39
7. مشکلات زبان نوشتاری    40
8. مشکلات ادراکی- حرکتی    40
9. کنش‌گری نامناسب اجتماعی    41
سیرتاریخی شناسایی و پژوهش در زمینۀ اختلال‌های یادگیری    42
1. دورۀ پژوهش‌های بنیادین مغز (سال‌های 1800 تا 1930)    43
2. دورۀ گذار، بررسی‌های بالینی کودکان (دهه‌های 1930 تا 1960)    45
3. دورۀ یکپارچه‌سازی، گسترش سریع برنامه‌های تحصیلی (دهه‌های 1960 تا 1980)    45
4. دورۀ معاصر، شکل‌گیری جهت‌گیری‌ها (از دهۀ 1980 تاکنون)    46
همه‌گیرشناسی اختلال‌های یادگیری    47
چکیده فصل    50
گفتار 2: سببشناسی و نظریههای اختلالهای یادگیری ویژه    53
سببشناسی نارساییهای یادگیری ویژه    53
چگونگی تأثیرگذاری عوامل درونی (فردی)    55
1. عوامل ژنتیکی    55
ژن‌های‌نامزد    57
عوامل فیزیولوژیکی    57
عوامل هورمونی- شیمیایی    58
آسیبرسان‌های دوران بارداری    59
چگونگی تأثیرگذاری عوامل بیرونی (محیطی)    60
1. عوامل آموزشگاهی    60
2. عوامل غیر آموزشگاهی    63
نظریه‌های آسیب-بنیاد    65
1. نظریۀ نابرتری نیمکره‌ای مغز    65
2. نظریۀ کژکاری عصب شناختی    67
3. نظریه‌های مشکلات ادراک دیداری    68
4. نظریۀ دیرکرد بالیدگی‌/ تأخیرهای رشدی    72
5. نظریۀ کوتاهی دامنۀ توجه    73
6. نظریۀ ‌پردازش‌اطلاعات    74
حافظۀ‌کوتاه مدت/کاری‌    75
حافظۀ درازمدت    76
1. نظریۀ ناخودکاری شناختی    77
2. نظریۀ ادراکی- حرکتی    78
3. نظریۀ نقص واج‌شناسی    79
کاستی‌های الگوی پزشکی و رویکرد آسیب‌محور    80
نظریه‌های تفاوت-بنیاد    81
1. نظریۀ دیویس    81
2. نظریۀ چندگونگی عصب‌شناختی    82
3. نظریۀ نارساخوانی مثبت    84
4. نظریۀ تجسم سه بعدی و توانایی فضایی    85
5. نظریۀ سیلورمن    86
6. نظریۀ آرمسترانگ    86
7. نظریۀ الگوی نقاط قوت و ضعف    87
8. نظریه تجسم نمایی شارما    88
چکیده فصل    89
گفتار 3: روشهای شناسایی و تشخیص دانشآموزان با اختلالهای یادگیری ویژه    91
تشخیص اختلالهای یادگیری    91
ملاک‌های ضروری برای تشخیص اختلال‌های یادگیری‌    92
گام نخست: شناسایی ویژگی‌های دانش‌آموزان با نارسایی‌های یادگیری ویژه    92
گام دوم: بررسی تاریخچۀ رشد کودک و تعیین فرآیندهای ارزیابی و ابزارهای سنجش    93
گام سوم: تعیین ملاک‌ها و ضوابط مناسب برای تشخیص نارسایی‌های ویژه یادگیری‌    94
طبقه‌بندی اختلال‌های یادگیری ویژه    97
فرایند کارکرد کمیسیون آموزش ویژه (IDEA 2004)    100
راهنمایی‌ها و اطلاعات مدرسه (‌ارجاع اولیه‌)    100
چگونگی تصمیم‌گیری کمیسیون آموزش ویژه برای طبقه‌بندی دانش‌آموز    100
درخواست تجدیدنظر در ‌تصمیم کمیسیون آموزش ویژه    102
پایان برنامۀ آموزش ویژه    102
خلاصه‌ای از فرایند ارجاع و تشخیص مشکلات یادگیری ویژه در ایران    102
نمونه‌ای از الگوی ارزیابی و تشخیص دانش‌آموزان با اختلال یادگیری    103
چگونگی ارتباط مدارس و مراکز اختلالات یادگیری    104
روند تشخیص و اجرای برنامه‌های آموزشی-ترمیمی    104
رویکردهای رایج جهانی برای تشخیص اختلال‌های یادگیری    105
1. الگوی ناهماهنگی هوشبهر–پیشرفت    106
2. رویکرد پاسخ به مداخله    107
اهمیت رویکرد پاسخ به مداخله‌    108
هدف پاسخ به مداخله‌    109
انواع الگوهای پاسخ به مداخله    110
1. پروتکل استاندارد پاسخ به مداخله    111
2. الگوی پاسخ به مداخله مبتنی بر حل مسأله    112
3. الگوی پاسخ به مداخله در سطح مدرسه    112
3. رویکرد توانمندی‌ها و ضعف‌های شناختی    119
انواع الگوهای توانمندی‌ها و ضعف‌های شناختی (PSW)    120
1-الگوی هماهنگی استعداد- پیشرفت    120
2-الگوی هماهنگی-اختلاف    122
3- الگوی همخوانی-ناهمخوانی    123
چکیده فصل    123
گفتار 4: نارساگویی؛ آشنایی با اختلالهای یادگیری ویژۀ گفتاری    125
زبان    125
زبان شفاهی    127
اختلال زبان شفاهی/نارساگویی    127
1- تأخیر ساده زبان    127
2- نارساگویی    128
3. زبان دریافتی    130
زبانپریشی دریافتی    131
زبان بیانی    132
مشکلات اجزاء زبان    133
واج‌شناسی    133
تکواژ/ واژه‌شناسی    136
دستور زبان/ نحو    136
معنا‌شناسی    137
کاربردشناسی    137
مهارت‌های فرازبانی    137
تبیین دیویس از مشکلات زبانی-گفتاری    139
مشکلات زبان گفتاری و شنیداری    140
مشکلات زبان گفتاری    140
مشکلات درک شنیداری    141
مشکلات زبان کارکردی‌    141
ارزیابی کارکردهای زبان    142
روش‌های ترمیمی نارسایی‌های زبانی    143
چکیده فصل    145
گفتار 5: نارساخوانی/خوانشپریشی    147
خواندن    147
فراوانی نارساخوانی    147
نارساخوانی/ اختلال یادگیری ویژۀ خواندن    148
نظریه‌های الگوی پزشکی و آسیب‌محور    151
عوامل ژنتیکی    151
مغز و نارساخوانی    152
نشانه‌های نارساخوانی    156
مشکلات رمزگشایی    156
مهارت بازشناسی کلمه‌ها    158
تلفظ اشتباه کلمه‌ها    160
خواندن شفاهی    160
تحلیل خطاهای‌خواندن    161
مشکلات درک مطلب    163
مشکلات روان خواندن    166
عادت‌های خواندن‌    167
انواع نارساخوانی    168
1. نارساخوانی واج‌شناختی (فونولوژیک)    168
2. نارساخوانی دیداری    169
3. نارساخوانی آمیخته    169
4. نارساخوانی نام- ناتوانی (دیسنومیا)    169
5.  نارساخوانی چندگانه (نقص مضاعف)    170
تبیین دیویس از نارساخوانی    170
ریشه‌های نارساخوانی    172
راهکارهای بهبود مهارت‌های خواندن    176
رویکردهای سنّتی    176
1. روش فرنالد    177
2. روش اورتون-گلینگهام    178
3. روش کرک- هگه-کرک    179
4. رویکردهای نوین    179
راهبرد بهبود خواندن    179
برنامۀ خواندن اصلاحی    180
ارتقاء روان‌خوانی    180
راهبردهای درک مطلب    181
1. ساده‌سازی فرایندی    181
2. راهبردآموزی    182
3. فعالکردن دانش پیشین    182
4. مواد آموزشی بدون واژه    183
5. معنیدادن به واژه‌ها و مفاهیم    183
1. روش استرن    184
2. روش دیویس    186
نقاط قوت نارساخوانی    187
چکیده فصل    189
گفتار 6: نارسانویسی/نوشتارپریشی    191
بیان نوشتاری    191
فراوانی نارسانویسی    193
تشخیص افتراقی و همبودی    194
مراحل تحول زبان نوشتاری    195
پیش‌بینی‌کننده‌های رشدی بیان نوشتاری    196
نشانه‌های نارسانویسی    197
مشکلات نوشتاری‌    201
سبب‌شناسی نارسانویسی    204
تبیین دیویس از نارسانویسی    206
دستخط    207
هجی کردن/ املاءنویسی    209
تحلیل مهارت‌های املاءنویسی‌    211
مشکلات بیان نوشتاری/ انشاء    214
انواع نارسانویسی    215
روش‌ها و برنامه‌های ترمیمی در نارسایی نوشتن    216
روش‌های اصلاحی در زمینه دستخط    216
روش‌های اصلاحی در زمینۀ هجی‌کردن    219
فن‌آوری‌هایی برای رهایی    220
پردازشگر واژه    221
برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی    221
روش‌های اصلاحی در زمینۀ انشا    223
بیان نوشتاری    223
راهبرهای شناختی-رفتاری    223
سایر راهبردهای ترمیمی    223
چکیده فصل    224
گفتار 7: حسابنارسایی/ اختلال یادگیری ریاضی    227
یادگیری ریاضی    227
ناتوانی یادگیری حساب/ اختلال ریاضی    228
سببشناسی    229
فراوانی    232
نشانه‌های تشخیصی‌    233
مشکلات همایند ناتوانی یادگیری حساب    237
شیوه‌های تشخیص و ترمیم نارسایی حساب    239
تحلیل خطا    242
تبیین نارسایی حساب بهعنوان تفاوت    245
رویکرد دیویس    246
چکیده فصل    251
گفتار 8: کنشپریشی/ نارساییهای ادراکی- حرکتی    253
نارسایی‌های ادراکی- حرکتی    253
فراوانی    256
نشانه‌های تشخیصی    256
سببشناسی    258
نظریۀ دید-حرکتی گتمن    259
این مراحل به شرح زیر است:    260
نظریۀ ادراکی - حرکتی نیوول کفارت    262
نظریۀ حرکت آفرینی بارش    263
نظریۀ سازمان‌دهی ساختار عصبی دُمن و دلاکاتو    263
الگوی ساعت شنی گالاهو    265
نظر دیویس    266
انواع مشکلات ادراکی- حرکتی    267
اختلالات‌یادگیری غیرکلامی    267
اختلال پردازش/ادراک دیداری‌    270
اختلالات یادگیری در سازمان‌دهی‌    272
اختلالات پردازش/ادراک شنیداری‌    274
مشکلات ادراک لامسه‌ای- حرکتی    275
روش‌های تشخیصی و ترمیمی نارسایی‌های ادراکی- حرکتی    276
ب. رویکرد ترمیم تکلیف – فرآیند:    278
ج. یادگیری حرکتی از راه بازی:    278
بهبود مهارت‌های ادراک لامسه‌ای- حرکتی    278
مهارت‌های حرکتی ظریف    279
آگاهی و تصور بدنی    280
بهبود مهارت‌های ادارک دیداری    281
درک ارتباط فضایی    281
ادراک شکل    281
تشخیص قسمت‌های حذفشده    282
تشخیص اشیاء و تصاویر گوناگون    282
کنترل بینایی    283
بهبود مهارت‌های ادارک شنیداری    284
چکیده فصل    285
گفتار 9:  اختلالات همایند ارتباط نارسایی های یادگیری با سایر اختلالات    287
ارتباط نارسایی‌های یادگیری با سایر اختلالات    287
اختلال نارسایی توجه/ بیشفعالی    288
اختلالات کمبود توجه    291
توجه شنیداری    293
توجه و حافظۀ کاری دیداری    294
توجه دیداری: تفاوت در تمیز دیداری کلامی و غیرکلامی    295
مشکلات حافظه کاری    298
اختلالات رفتاری، هیجانی و اجتماعی    300
مشکلات انگیزشی و اسنادی‌    301
سایر مشکلات همایند    302
تبیین رویکرد گوناگونی عصب‌شناسی از اختلالات همبود    303
چکیده فصل    305
گفتار 10: دانش آموزان ویژه تیزهوش با نارسایی های یادگیری    307
دانش‌آموزان تیزهوش با نارسایی‌های یادگیری(استثنایی‌دوگانه)    307
تعریف استثنایی دوگانه    308
فراوانی    309
تشخیص    309
ویژگی‌های دانش‌آموزان استثنایی دوگانه    310
ویژگی‌های هیجانی و رفتاری استثنایی دوگانه    312
دسته‌بندی دانش‌آموزان ویژۀ ویژه    313
استثنایی سه گانه    314
رهنمودهایی برای پیشرفت    317
چکیده فصل    318
منابع    321